عليرضا عضد الملك
83
سفرنامه عضد الملك به عتبات ( فارسى )
به شكل استوانهء مخروطى كه سر باريكش را در دست گرفته پيشرو نگاه داشته است ، با دست راست به سوى او اشاره مىنمايد ، و بالاى آن صفحه غرفهاى است كه از كوه تراشيده و خالى كردهاند . مانند غرفات فوقانى مدارس . تخمينا پنج ذرع دهنه دارد و سه ذرع ارتفاع . اكراد و اهالى آنجا گويند دكان حضرت داود عليه السلام است ، و آن تصوير را شبيه مبارك حضرت داود دانند . اشخاصى از آنها به مرتبهء فوقانى رفتهاند [ و ] گويند جاى سندان و اسباب زرهسازى و آثار دكّهء حدادى در آنجا هست . آن اكراد ، خاصه گوران ، اعتقادى كامل به آن حضرت دارند ؛ نذورات به آن مكان مىبرند و مطالب خود را مقرون به اجابت مىدانند . از جادهء دست راست ، كه عرض شد به سر پل ذهاب مىرود ، تا سر پل ، دو قطعه كوه است و در ميان آن دو كوه تنگهاى است به قطر كوه ، تخمينا پنجاه ذرع . رودخانهء حلوال از جلگهء ريجاب از آن تنگ به جلگه حلوال مىآيد و بعد از گذشتن از آن تنگ كه رو به جنوب است به جانب مغرب مىپيچد و از در رباط كه در ذيل كوه واقع است به سمت قصر شيرين مىرود . در دامن آن كوه قطعه زمينى مسطح است كه طرف شمالش آن كوه است و از مشرق و جنوبش رودخانهء مذكور جارى است و غربى آن زمين رباط است . رباط هم با كوه تخمينا پانصد ذرع مسافت دارد . آن زمين نسبت به تمام جلگهء ذهاب مرتفع است . آنجا چادرها را زده و منزل معين نموده بودند . بعد از آنكه از پاى طاق سوار شديم ، زوار بسيار ، از جميع ممالك محروسه ، از كربلاى معلّى معاودت مىنمودند و مقدمة الجيش مقرب الخاقان سليمان خان افشار هم از پل ذهاب مىآمدند و با بنهء مقرب الخاقان مشار اليه اسباب شكار از هر نوع فراوان بود . قوشهاى تركمانى و تولههاى عربى جوقهجوقه و گلهگله و تازىهاى اصيل و نجيب كمندكمند مىبردند . به علاوه طوطى و مينا و كوزههاى گل الوان با نقش و كوزهها 78 بر سر بارها بسته بودند . نزديك به تنگه ، كه از اراضى حلوال وارد صحارى ذهاب مىشود ، خود مشار اليه و سلطان ابراهيم ميرزا 79 و خان بابا خان پسرش و آقا سيد سليمان خادم نجفى رسيدند . بعد از تلاقى پياده شده پهلوى چادرهاى گوران كه در كنار جاده بودند نشستيم و ساعتى صحبت داشتيم . ايشان از سلامتى وجود مسعود مبارك شاهنشاه جمجاه اسلامپناه روحى و روح العالمين فداه لوازم حمد و شكر به جاى آورده و اين فدوى از حالات عتبات عاليات استفسار نموده ، در باب آب اطراف بغداد گفتند كمتر شده و سدّ 80 را بستهاند ؛ احتمال دارد تا وصول شما به كلى راه باز شده باشد . از اين معنى نهايت انبساط به هم رسانيدم . بعد از صرف قهوه ايشان به عزم خاكبوسى درگاه آسمانجاه و اين فدوى به عزيمت دعاگويى دوام دولت قاهره از يكديگر مفارقت نموديم . پس از ورود به جلگهء ذهاب به دكان حضرت داود عليه السلام رفته بعد از تحقيق معلومات آنجا روانهء سر پل ذهاب شديم . ملك نياز خان سرهنگ گوران از سر پل به اتفاق سليمان خان براى استقبال هديهء همايونى آمده بود [ و ] سوارهاى آراسته همراه داشت . تماما اسبهاى